محمد امین گنجه‌ای Archive

۱- چکیده

کشورهای خشک و نیمه‌خشک با منابع آبی قلیل، نیازمند راهکارهای مقرون‌به‌صرفه برای استفاده مجدد از پساب شهری هستند. این مقاله پیشنهاد می‌کند که پس از تصفیه اولیه (حوضچه ته‌نشینی + فیلتر شنی ساده)، با استفاده از آبیاری زیرسطحی با لوله‌های بتنی تراوا می‌توان آب پساب را مستقیماً و بصورت ایمن برای کشاورزی و فضای سبز فراهم کرد، بدون نیاز به سیستم‌های پرهزینه تصفیه کامل یا واردات گسترده تجهیزات. لذا استفاده توام از سیستم آبیاری زیرسطحی (ترجیحاً با لوله های بتنی تراوا) و هدایت پساب تصفیه اولیه شده (در حد حذف جامدات با استفاده از فیلترشنی و ته نشینی) روشی کارآمد برای مقابله با خشکسالی و کمبود آب است.

آبیاری زیرسطحی (SSI) روش مناسبی برای کاهش تماس محصولات و کشاورزان با آب بازیافت‌شده است و به‌همین‌دلیل ریسک‌های میکروبی و انگلی را کاهش چشمگیری می‌دهد. مطالعات میدانی در دیگر کشورها نشان داده‌اند که سیستم SSI با آب پساب تصفیه‌شده تا سطوح مشخص، عملکرد زراعی قابل‌قبولی دارد.

اما استفاده صرفاً از تصفیه اولیه (حذف جامدات + فیلتر شنی) بدون مراحل تکمیلیِ مناسب، می‌تواند احتمال باقی‌ماندن پاتوژن‌ها، ویروس‌ها، انگل‌ها یا برخی ریزآلاینده‌های شیمیایی را بالا ببرد؛ بنابراین نیاز به ارزیابی مداوم ریسک محلی و پایش مداوم آلایندگی های پساب وجود دارد.

راهبرد پیشنهادی (تصفیه اولیه + فیلتر شنی + آبیاری زیرسطحی با لوله‌های تراوا) یک گزینه فنی و اقتصادی جذاب برای بسیاری از مناطق ایران به جز مناطق مرطوب و با سطح بالای آبهای زیرزمینی مثل استانهای شمالی است، اما باید با چارچوب مدیریت ریسک، پایش میکروبی و شیمیایی، طراحی فیلترها و نگهداشت شبکه آبیاری همراه شود

(الزاماتِ بهداشتی مطابق WHO/FAO/EPA).

کلیدواژگان: پساب، آبیاری زیرسطحی، لوله‌های بتنی تراوا، تصفیه اولیه، بازچرخانی آب، WHO، FAO.

۲- مقدمه

فشار بر منابع آبی در ایران ایجاب می‌کند که گزینه‌های جایگزین تامین آب کشاورزی و فضای سبز بررسی جدی شوند. لذا نگارنده پیشنهاد می‌کند که پساب تصفیه‌شده اولیه را با استفاده از آبیاری زیرسطحی و لوله‌های بتنی تراوا در کشاورزی به‌کار برد تا از هزینه‌های بالای تصفیه کامل و واردات تجهیزات مربوطه جلوگیری شود. این دیدگاه در جهت «مناسب‌سازی فناوری» برای شرایط محلی است و نیاز به بررسی علمیِ مزایا و مخاطرات احتمالی دارد. اساس این ایده براین استوار است که عملکرد سیستم های تصفیه پساب چه در سیستم هوازی با هوادهی و چه در حالت بی هوازی، بر هضم فاضلاب توسط میکروبها و میکروارگانیسم ها و کاهش BOD آب استوار است. ولیکن این عمل با سهولت و سرعت بیشتر در محیط خاک با هزینه بسیار کمتر قابل انجام است.

در سطح جهانی، سازمان جهانی بهداشت (WHO)، سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد (FAO) و نهادهای ملی مانند EPA راهنمایی‌هایی برای استفاده ایمن از پساب در کشاورزی ارائه کرده‌اند که بر مدیریت ریسک، سطوح هدفِ بهداشتی و پایش تاکید دارند. 

بطور خلاصه میتوان گفت با عبور فاضلاب، از فیلتر شنی ساده (در صورت نیاز: فیلتراسیون سریع یا آهسته) برای کاهش کدورت و ذرات معلق و حذف جامدات و با اعمال هوادهی اولیه، با هدایت پساب تصفیه‌شده به شبکه آبیاری زیرسطحی (لوله‌های بتنی تراوا با اتصالات کام و زبانه، تا آب مستقیماً به ناحیه ریشه گیاه برسد و از تماس محصول با سطح یا آلاینده‌های جوی جلوگیری شود). در این روش هضم میکروبی فاضلاب توسط میکروارگانیسم های خاک بسهولت و سرعت انجام میپذیرد. 

نکته نوآورانه، استفاده از لوله‌های بتنی تراوا (که در داخل کشور قابلیت ساخت دارند) به‌عنوان جایگزینِ سیستم‌های وارداتیِ زیرسطحی/سطحی با نازل‌های حساس به گرفتگی میباشد. این رویکرد می‌تواند هزینه‌های ارزی و وابستگی به واردات را شدیداٌ کاهش دهد.

 ۳- تحلیل علمی و مقایسه با تجربیات بین‌المللی

در کشورهای پیشرفته، استفاده گسترده از پساب تصفیه‌شده (آبهای خاکستری) در کشاورزی انجام میپذیرد و مطالعات میدانی نشان داده‌اند که آبیاری زیرسطحی با پساب تصفیه‌شده می‌تواند به‌صورت پایدار اجرا شود، اما اغلب با سطوح تصفیه بالاتر (بیوشیمیایی) و فیلترینگ مناسب و برنامه نگهداری دقیق برای جلوگیری از گرفتگی نازل‌ها. مطالعات میدانی نشان می‌دهد که آبیاری زیرسطحی (SSI  ) با پساب می‌تواند بهره‌وری آب را افزایش دهد و ریسک تماس مستقیم را کاهش دهد. 

نتایج تحقیقات و مطالعات پیشین نشان می‌دهند که استفاده از پساب غیرتصفیه یا کم‌تصفیه شده، می‌تواند با خطر انتقال پاتوژن‌ها (باکتری‌ها، ویروس‌ها، انگل‌ها) و نیز آلودگی‌های شیمیایی همراه باشد؛ WHO توصیه می‌کند که برای هر موقعیت باید ارزیابی ریسک انجام شود و هدف‌های بهداشتی (health-based targets) تعیین و پایش گردد. به‌ویژه کودهای مایع حاصل از پساب و وجود نیتروژن/فسفر باید پایش شوند تا از رسوب بیش از حد در خاک و آلایندگی احتمالی منابع زیرزمینی جلوگیری شود. 

 ۴- پارامترهای فنی و عملیاتی که باید دراین خصوص نظر گرفته شوند:

۴.۱- کیفیت اولیه پساب: کدورت، جامدات معلق (TSS)، مواد آلی، بار میکروبی. 

۴.۲- فیلتراسیون و حفاظت از خطوط: در عمل، استفاده از فیلترهای یک یا دومرحله ای (ته نشینی، فیلترشنی، حذف مواد معلق) و سیستم شستشوی معکوس برای جلوگیری از گرفتگی لازم است. 

۴.۳- پایش خاک و آب زیرزمینی: برای اجتناب از نشت نیترات و فسفر به سفره‌های آب زیرزمینی و تجمع فلزات سنگین یا میکروآلاینده‌ها، لازم است ولکین درخصوص فاضلاب خانگی از سطح اهمیت کمتری برخوردار است زیرا بطور معمول فاضلاب خانگی (فاضلاب شهری) حاوی مواد شیمیایی مضر و فلزات سنگین نمیباشد.

 ۴.۴- خطر میکروبی: فیلتراسیون شنی و ته‌نشینی ممکن است بسیاری از باکتری‌ها و ذرات معلق را کاهش دهند اما حذف کامل ویروس‌ها و برخی انگل‌ها را تضمین نمی‌کنند؛ با استفاده از آبیاری زیرسطحی و عدم وجود آب در سطح، عمده این خطر کاهش می یابد.

 ۴.۵- گرفتگی شبکه آبیاری: آب پساب به‌واسطه ذرات و توده‌های بیولوژیکی می‌تواند باعث گرفتگی لوله‌ها و منافذ تراوا شود؛ لذا طراحی فیلتر و برنامه شستشوی منظم ضروری است.

۴.۶- ریزآلاینده‌ها و فلزات سنگین: اگر منابع آلاینده (صنایع) وارد شبکه شوند، ممکن است بقایای فلزات سنگین یا آفت‌کش‌ها تهدیدکننده شوند. لذا ارزیابی منبع پساب و شناسایی آلاینده‌های شیمیایی ضرورت دارد.

۴.۷- نفوذ به آب‌های زیرزمینی: در خاک‌هایی با نفوذپذیری بالا یا در شرایط آبیاری نامناسب، صرفاً درصورت بالابودن سطح آب زیرزمینی، نیترات و فسفر ممکن است به سفره‌های آب زیرزمینی برسند؛ لازم است نرخ آبیاری و میزان بار بازگردانی مواد مغذی کنترل شود.

 ۵- توصیه‌های فنی و مدیریتی (برای اجرای پایلوت/مقیاس):

(پیشنهاد شده برای تصمیم‌گیرندگان محلی، شهرداری ها، تصفیه‌خانه‌ها و بهره‌برداران کشاورزی)

۵.۱- شناسایی منبع پساب و نمونه‌برداری پایه: اندازه‌گیری پارامترهای TSS، BOD/COD، E. coli / کلیفرم‌ها، ویروس‌ها (در صورت امکان) ، فلزات سنگین و نیتروژن/فسفر. این کار مبنای تعیین سطح تصفیه لازم است.

۵.۲- طراحی SSI محلی: اگر از لوله‌های بتنی تراوا استفاده می‌شود، طراحی لایه خاک، عمق دفن، فاصله خطوط و قابلیت دسترسی برای نگهداری باید طراحی مهندسی شود تا عملکرد ریشه‌ای و تهویه خاک و ایمنی اجرا تضمین شود.

۵.۳- اجرای پروژه پایلوت کوچک (مثلاً چند هکتار یا باغ نمونه) با پایش کامل؛ ثبت مشکلات گرفتگی، رشد محصول، شاخص‌های بهداشتی بهره‌برداران و پارامترهای خاک و آب زیرزمینی.

۵.۴- اصلاح طراحی بر مبنای نتایج پایلوت (نوع فیلتر، فاصله خطوط، نیاز به ضدعفونی).

۵.۵- تدوین دستورالعمل‌های ملی/استانی بر اساس نتایج و پیروی از خطوط راهنمای WHO/FAO/EPA.

۶- تحلیل موضوع:

ما جهان سومی ها عادت کرده ایم به کپی کاری و تقلید از جهان غرب. آنها چه چیزی به ما میفروشند؟ سیستم های قابل حمل با قابلیت صادرات راحت تا به سهولت به ما بفروشند!

مثال: 

1.  لوله های آبیاری قطره ای، بارانی و نازل ها و تاسیسات مربوطه 
2. تصفیه خانه فاضلاب

 مطمئین باشید اگر سیستمی قابل حمل نباشد و بالتبع قابل وارادات نباشد آنها به ما توصیه نمیکنند!! اینجاست که خودمان باید درموردش بیندیشیم و تولیدش کنیم. سیستم آبیاری قدیمی خودمان چه بوده؟ آبیاری زیرسطحی با آبیاری کوزه ای یا تنبوشه های سفالی

مثال ها: تخت جمشید (تمدن پیش از اسلام) و کاخ الحمرا گرانادا، اسپانیا در دوره تمدن اسلامی که در هر دو از سیستم سفالی برای آبیاری زیرسطحی و انتقال آب استفاده شده است. 

در عکس های فوق لوله های سفالی تراوا در تخت جمشید  وکاخ الحمرا و لوله بتنی تراوا توسعه داده شده توسط مولف نشان داده شده است. مقایسه کنید با سیستم آبیاری زیرسطحی قطره ای وارداتی (SSDI) که نیاز به نازل های گران قیمت با قابلیت های ممانعت از نفوذ گل و ریشه و سیستم بسته شدن نازل ها در زمان فشار منفی (موقع قطع آبیاری) دارند. سیستم سبک و پرتابل و گران قیمتی است و پیشرو تکنولوژی آن اسرائیل است. و پس از چند دوره استفاده هم دچار گرفتگی میشود و نیاز به سیستم تصفیه آب و کیفیت بالای آب و اسیدشوئی و … دارد.

حال آن که تنبوشه های سفالی باستانی اصولاً نیاز به نازل های گران قیمت و واردات و خروج ارز مربوطه را نداشتند! و بصورت داخلی قابل تولید بودند و حتی با  فاضلاب خام هم قابلیت آبیاری دارند.

نگارنده با توسعه، طراحی و ساخت لوله های بتنی تراوا با اتصالات کام و زبانه در ابتدا و انتهای قطعات و تعبیه بالشتک در هر قطعه امکان آبیاری زیرسطحی حتی در زمین های شیبدار و حتی با پساب تصفیه خانه را میسر نموده است. و آن را در چند باغ و باغچه و گلخانه بکار گرفت که عملکرد بسیار عالی دارد. در عکس ذیل مکانیزم آبیاری زیرسطحی در زمین های شیب دار با استفاده از این لوله ها نشان داده شده است. 

سیستم های گران قیمت تصفیه فاضلاب هم مثال دیگری از فروش تکنولوژی گران قیمت غربی به کشور ماست. دلیل: چرا اروپایی ها و غربی ها دنبال سیستم تصفیه فاضلاب هستند پاسخ زیرا آنها باید آب فاضلاب را تصفیه کنند تا منابع آب سطحی (رودخانه ها) و آب های زیرزمینی شان با فاضلاب آلوده نشود. سیستم های تصفیه فاضلاب بسیار پر هزینه هستند و هضم میکروبی فاضلاب در سیستم مایع به کندی و به سختی انجام میشود ولی چرا ما در عمده سطح ایران سیستم تصفیه کامل را لازم نداریم؟ پاسخ زیرا ما عملا در نود درصد کشور آب جاری چندانی نداریم و سطح آب زیرزمین ما بسیار پایین است و در صورت استفاده از پساب تصفیه خانه در کشاورزی. بصورت آبیاری زیرسطحی تراوا، آب های تحت الارضی و زیرزمینی ما به فاضلاب آلوده نمیشوند. 

ما به چه سیستم تصفیه فاضلابی احتیاج داریم؟

ما به سیستم تصفیه فاضلاب خانگی در حد اولیه و صرفاً برای جداسازی جامدات معلق در فاضلاب نیاز داریم که حاصل آن پساب فاضلاب خام عاری از جامدات است. که با استفاده از یک حوضچه رسوب گیر و عبور از فیلتر شنی به سهولت و سرعت میسر میشود. آب خروجی همان کود مایع است. کافی است درصورت غلیظ بودن مقداری آب چاه یا آب رودخانه به آن اضافه شود و مستقیما به مزارع فرستاده شود و در سیستم آبیاری زیرسطحی مستقیماً به خاک وارد شود. خاک به سهولت و با سرعت، تجزیه مواد آلی باقیمانده را با میکروارگانیسم های هوازی و بی هوازی خود انجام میدهد. هم خاک تقویت میشود و به گیاه آب و کود مرغوب آلی رسانده میشود و محیط زیست هم آسیبی نمی بیند.

در خیلی از کشورهای پیشرفته دنیا از جمه اسرائیل، آفریقای جنوبی، هند، استرالیا، اسپانیا و … برای استفاده از آب فاضلاب در کشاورزی، استفاده از سیستم آبیاری زیرسطحی اجباری شده یا توصیه اکید میگردد. علت و فلسفه ضرورت استفاده از روش آبیاری زیرسطحی، ممانعت از ورود انگل ها و و میکروب ها به سطح خاک و عدم تماس مستقیم با سطح گیاه است. ضمناً سطح خاک خشک است و تبخیر سطحی وجود ندارد و این روش بالاترین راندمان آب کشاورزی را دارد راندمان آن بالای نود درصد است !

۷- خلاصه و نتیجه گیری:

در نود درصد کشور ما به غیر از قسمت هایی از استان های مازندان و گیلان، سطح آب زیرزمین پایین است و آب جاری سطحی زیادی وجود ندارد کافیست فاضلاب شهری به سیستم تصفیه خانه فاضلاب بسیار ساده منتقل شود یعنی در حد ته نشینی و جذب مواد جامد با استفاده از ته نشینی و حوضچه های فیلترشنی، فاضلاب شهری تصفیه اولیه گردد و آب حاصله مستقیماً به مزارع با سیستم آبیاری زیرسطحی اجباری ترجیحاً با استفاده از لوله های بتنی تراوا برای آبیاری زیرسطحی انتقال باید و بقیه سیستم تصفیه میکروبی، توسط میکروارگانیسم های هوازی و بی هوازی خاک به سهولت و سرعت انجام میپذیرد. و عملا پساب جامدات زدائی شده، به سهولت به کود مایع برای کشاورزی و بدون آلایندگی برای محیط زیست تبدیل میگردد و از آب کمیاب، استفاده بهینه با هزینه کم و راندمان بالا انجام میپذیرد و محصولات کشاورزی ارگانیک تولید میگردد و نیاز به ساخت تصفیه خانه های گران قیمت و سیستم های آبیاری زیرسطحی وارداتی گران قیمت نیز رفع میگردد. و عملاٌ در مصرف کمبودهای شیمیایی و انرژی و آب و هزینه های تصفیه ثانویه صرفه جویی فراوانی میگردد.

روش عملیاتی: در تصفیه خانه های موجود با اعلام ضرب العجل به بهره برداران پائین دست، لزوم استفاده اجباری از پساب تصفیه خانه برای کشاورزی صرفاً به روش آبیاری زیرسطحی ابلاغ گردد و به تدریج این موضوع نهادینه و اجباری گردد و به تدریج سیستم تصفیه فاضلاب خانگی به سیستم صرفاً جامدات زدائی کاهش یابد و پساب حاصله در کشاورزی و فضای سبز صرفاً با استفاده از آبیاری زیرسطحی مصرف گردد. در تصفیه خانه های جدید نیز به همین صورت، پساب، صرفاً به مزراعی که در آنها سیستم آبیاری زیرسطحی اجرا شده است تخصیص یابد. این موضوع مطمئناً با توجه به کمبود شدید آب کشاورزی و غنی بودن پساب تصفیه خانه از عناصر مغذی برای گیاهان، با استقبال کشاورزان و بهره برداران سیستم های زراعت و باغبانی و گلخانه ای روبرو میگردد.

لطفاً پیشنهادات یا انتقادات درخصوص این مطلب را برایم ایمیل بفرمائید.

[email protected]

با احترام

محمدامین گنجه ای

دکترای مهندسی عمران از دانشگاه صنعتی امیرکبیر

خرداد ۱۴۰۴

۸- فهرست منابع و مراجع:

۲٫ WHO. Guidelines for the safe use of wastewater, excreta and greywater in agriculture and aquaculture. World Health Organization. (مشروح راهنما و منابع مرتبط).

۳٫ FAO / Codex. Guidelines for the safe use and reuse of water in food systems (Codex/FAO guidance). (2024–۲۰۲۵ updates / guidance). 4

. EPA. Guidelines for Water Reuse. U.S. Environmental Protection Agency (2012). 6

. Review: Treated Wastewater Irrigation—A Review. Water (MDPI). 7

. Research reviews on health risks of wastewater irrigation (epidemiological evidence). PMC review. 8

. On-farm practices for the safe use of wastewater in urban and peri-urban agriculture (FAO handbook). 9. Article: Transition from irrigation with untreated wastewater to treated — Nature Water (2025).

نویسنده: محمدامین گنجه ای- دکترای ژئوتکنیک از دانشگاه صنعتی امیرکبیر- [email protected]

 مقدمه:

این روزها دغدغه همه ما ایرانیان کمبود آب شده است. همزمان هم در این تابستان ابرهای سنگین پدیده جوی مانسون را بالای سرمان میبینیم. این پدیده جوی باعث گسیل ابرها به سمت ایران عمدتاً در تیر و مرداد به ایران از سمت اقیانوس هند میگردد. ولی معمولا این ابرهای پربار در مناطق مرکزی ایران به دلیل کمبود رطوبت هوا و دمای بالا باعث بارندگی موثری نمیگردند. 

بارورسازی ابرها از دهه ۱۹۵۰ میلادی به عنوان یک راهکار علمی برای افزایش بارش مورد توجه بوده است. در ایران، از سال ۱۳۷۸ پروژه‌های آزمایشی در استان یزد آغاز شد و به مرور به سایر استان‌ها گسترش یافت. یکی از مهم‌ترین فرصت‌های جوی ایران، عبور ابرهای مانسون در تیر و مرداد از جنوب و مرکز کشور است که گاهی به بارندگی طبیعی نیز منجر می‌شود.

ایده کلی این مقاله استفاده از فرصت عبور ابرهای مانسون و بارورسازی این ابرها و دریافت بارش موثر در فصل تابستان که اوج نیاز آبی کشور میباشد، است. در استان تهران مزیت نسبی وجود کوه های بلند و سدهای بزرگ در دامنه آنها است. مزیت این کوه های بلند کاهش نیاز به هواپیماهای مخصوص بارورسازی ابرها میباشند. یعنی با استقرار ایستگاه های پرتابشگر محموله های بارورسازی ابرها بر بالای خط الراس این ارتفاعات هزینه های بارورسازی به شدت کاهش می یابد.

بارورسازی ابرها به دو روش عمده انجام می‌شود:

• یخ‌زایی (Ice Nucleation): با استفاده از مواد هسته‌ساز مانند یدید نقره (AgI) که ساختار مشابه بلور یخ دارد.
• هسته‌زایی نمکی (Hygroscopic Seeding): با استفاده از نمک طعام (NaCl) یا ترکیبات مشابه برای جذب بخار آب.

تحقیقات نشان داده‌اند که نانوذرات این مواد به علت سطح فعال بالا (سطح ویژه بسیار زیاد)، بازده هسته‌زایی را به طور محسوسی افزایش می‌دهند.

 پیشنهاد اجرایی:

• محل نصب تجهیزات: ارتفاعات مشرف به حوضه آبریز تهران، از کوه‌های طالقان تا کوه دماوند.
• زمان اجرا: تیر و مرداد، همزمان با عبور ابرهای مانسون.
• نوع مواد: نانو AgI و نانو NaCl.

روش‌ها:

• پرتابگرهای زمینی (توپ یا موشک) برای شلیک گلوله‌های حاوی مواد.
• استفاده از پهپاد یا هواپیما برای پخش گسترده در لایه‌های فوقانی ابر.

 مزایا:

• هزینه کمتر نسبت به شیرین‌سازی و انتقال آب از جنوب کشور.
• استفاده از ظرفیت‌های طبیعی موجود بدون نیاز به زیرساخت عظیم انتقال.
• قابلیت تکرارپذیری سالانه و بهبود عملکرد با داده‌های آماری.

برآورد هزینه و تأمین مالی:

هزینه‌ها می‌تواند از محل افزایش جزئی آب‌بهای تابستانی برای مشترکان تأمین شود. بر اساس تجربه پروژه‌های مشابه، هزینه تولید هر متر مکعب آب باران از طریق بارورسازی در ایران حدود ۳۰۰۰ تا ۵۰۰۰ تومان است که به مراتب کمتر از هزینه شیرین‌سازی آب دریاست (۲۰ تا ۳۰ هزار تومان)

ملاحظات زیست‌محیطی:

میزان مصرف AgI در این روش بسیار کمتر از حد مجاز زیست‌محیطی است (طبق گزارش WMO، کمتر از ۰٫۵ گرم بر هکتار)

با این حال، لازم است پایش مداوم خاک و منابع آب برای تجمع احتمالی نقره انجام شود.

نتیجه‌گیری:

اجرای این طرح پیشنهادی می‌تواند بخشی از نیاز آبی تهران را در فصل تابستان تأمین کند و فشار بر منابع آب زیرزمینی را کاهش دهد. با توجه به هزینه کمتر و امکان اجرا در کوتاه‌مدت، این گزینه ارزش بررسی و پایلوت را دارد.

فهرست منابع و مراجع:

۱٫ World Meteorological Organization (WMO). (2018). Guidelines for Cloud Seeding to Enhance Precipitation.

۲٫  رضایی، م. و همکاران. (۱۳۹۷). «بررسی اثر بارورسازی ابرها در استان یزد»، مجله مهندسی آب ایران، ۱۲

۳٫ Silverman, B. A. (2001). A critical assessment of glaciogenic seeding of convective clouds for rainfall enhancement. Bulletin of the AMS.

۴٫  فرهمند، ع. (۱۴۰۰). «تحلیل اقتصادی روش‌های تأمین آب شرب در ایران»، فصلنامه منابع آب.

در راهنمای تصویری زیر روش صحیح کاشت نهال گلدان مشمایی پسته را می‌بینید.

در صورت استفاده دقیق از این روش گیرایی نهال پسته صد درصد تضمینی است.

نهال پسته ۲ ساله در گلدان مشمایی به قیمت نازل هر عدد ۱۰ هزار تومان در روستای امیرآباد صفادشت کرج آماده تحویل است.

کاشت این نهال‌ها به روش راهنمای تصویری ذیل در همه سال قابل انجام است. البته بهترین زمان کاشت زمستان و در طول زمان خواب نهال است.

برای خرید نهال با تلفن ۰۹۱۲۱۸۹۹۰۲۸ تماس بگیرید.

۱- کندن چاله: هرچه عمیق‌تر بهتر!

۲- ریختن مخلوط کد و خاک و ماسه بادی در ته چاله

۳- بریدن مشما ته گلدان با کاتر تیز

۴- جدا کردن مشما از ته گلدان

۵- گذاشتن گلدان نهال در چاله

۶- برش مشمای دیواره گلدان با کاتر تیز بصورت عمودی

۷- جدا کردن مشمای دیواره گلدان

۸- ریختن مخلوط خاک و کود و ماسه بادی داخل چاله

۹- فشرده کردن خاک دور نهال

توجه: اگر گلدان بیش از یک نهال دارد به هیچ وجه نهال‌ها را جدا نکنید و حتما بصورت یکجا بکارید

سلام بر عزیزان همراه!

همانطور که قبلا نیز عرض کردم برای اولین بار در کشور لوله سیمانی لقمه‌دار برای آبیاری زیرسطحی باغات تولید شد. همچنین برای اولین‌ بار لوله سیمانی قطر ۸ سانتیمتر برای آبیاری مزارع تولید شد. در راهنمای تصویری ذیل روش اجرای صحیح لوله‌های آبیاری زیرسطحی توضیح داده شده است.

برای خرید لوله آبیاری زیرسطحی با این شماره تماس‌ بگیرید: ۰۹۱۲۱۸۹۹۰۲۸

قیمت لوله سیمانی قطر ۸ سانتیمتر مناسب برای زراعت هر متر طول ده هزار تومان

قیمت لوله سیمانی قطر ۲۰ سانتیمتر برای آبیاری درختان هر متر طول سی هزار تومان

(قیمت‌ها برای اسفند ۱۴۰۱ معتبر اند. برای قیمت‌ روز تماس بگیرید)

مرحله اول: حفاری محل لوله‌ها

برای اجرای لوله‌های صاف حفاری بصورت تراز باشد. اگر زمین شیبدار است، الزاماً از لوله‌های لقمه‌دار استفاده شود.

مرحله دوم: رگلاژ کف کانال و نصب لوله‌ها

درصورت استفاده از لوله‌های بدون لقمه، لوله‌ها باید تراز نصب شود.

مرحله سوم: خاکریزی و تسطیح زمین

همزمان با خاک‌ریزی، کوددهی و اصلاح خاک (افزودن ماسه بادی، گچ، گوگرد و …) هم انجام شود.

مرحله چهارم: آبیاری داخل لوله‌ها و کاشت نهال یا نشاء

اگر بذر کاشته‌اید، برای این که ریشه‌اش به رطوبت پیرامون لوله برسد، باید یک بار آبیاری سطحی انجام شود یا باران ببارد.

مژده به زارعین، گلخانه داران و صیفی کاران عزیز

برای اولین بار در ایران لوله سیمانی قطر هشت سانتیمتر برای آبیاری زیرسطحی ساخته شد.

مشخصات فنی:

دارای اتصال کام و زبانه (نر و مادگی) برای جلوگیری از ورود گل و لای به داخل لوله

قطر خارجی هشت سانتیمتر

قطر داخلی پنج سانتیمتر

طول مفید هر لوله ۲۳ سانتیمتر

ارتفاه گوه (کونیک) نیم سانتیمتر

مناسب برای نصب در زمین های فاقد شیب و زمین های شیبدار تا شیب طولی چهاردرصد

نیاز به ریختن شن پیرامون لوله وجود ندارد. (لوله ها اتصال نر و مادگی دارند)

عمق نصب در زمین های نفوذ پذیر ماسه ای ده سانتیمتر و در زمین های رسی ۲۰ تا ۴۰ سانتیمتر

مناسب برای کاشت انواع زراعت بخصوص زراعت های چندساله مثل یونجه و زعفران

زراعت های فصلی: گندم و جو و …

حبوبات- ذرت

محصولات گلخانه ای: خیار و گوجه و …

 دانه های روغنی: کلزا و آفتابگردان و سویا و کنجد و پنبه و …

صیفی جات: خیار- گوجه فرنگی- کدو- کلم – کاهو

محصولات ریشه ای: چغندر- سیب زمینی- هویج و انواع سبزیجات

لطف برای اطلاع از قیمت و ثبت سفارش تماس بگیرید:

[email protected]

.۹۱۲۱۸۹۹۰۲۸

۰۲۱۸۸۶۱۵۱۸۷

۰۲۱۴۴۸۲۲۲۸۰

برای اولین بار در کشور لوله سیمانی آبیاری زیرسطحی گوه دار (دارای لقمه)

با اتصالات فلنجی (نر و مادگی) برای استفاده در زمینهای شیبدار طراحی و تولید شد.

مشخصات فنی لوله ها: قطر بیرونی بیست سانتیمتر قطر داخلی ۱۵ سانتیمتر ضخامت لوله ۵/۲ سانتیمتر طول هر لوله ۳۳ سانتیمتر

قیمت هر عدد ده هزار تومان

یعنی هر متر طول سی هزار تومان

در این روش به دلیل دارابودن اتصالات فلنجی لوله ها (نر و مادگی) نیاز به شن ریزی دور لوله وجود ندارد که باعث صرفه جویی زیاد در زمان و هزینه ها میگردد

به دلیل گوه دار بودن لوله برای زمینهای شیبدار نیز قابلیت کاربرد دارد.

همچنین لوله سیمانی صاف (بدون لقمه) با ابعاد قطر بیرونی ۲۰ سانتیمتر قطر داخلی ۱۴ سانتیمتر ضخامت لوله ۳ سانتیمتر طول ۴۵ سانتیمتر مناسب برای آبیاری زیرسطحی در زمینهای مسطح تولید شد و همچنین این لوله قابلیت کاربرد برای پل را نیز دارد. محل تولید ورامین

لیست قیمت:

قیمت هر عدد لوله بدون گوه طول ۴۵ سانتیمتر قطر ۲۰ سانتیمتر ۲۵ هزار تومان  (مناسب برای پل)

قیمت هر عدد لوله گوه دار طول ۳۳ سانتیمتر قطر ۲۰ سانتیمتر ۲۵ هزار تومان  (مناسب برای آبیاری زیرسطحی در زمینهای شیبدار)

قیمت هر عدد لوله ۴۰ سانتیمتر ۶۰ هزار تومان (مناسب برای پل)

 قیمت هر عدد لوله ۵۰ سانتیمتر ۹۰ هزار تومان (مناسب برای پل)

شماره تماس: ۰۹۱۲۱۸۹۹۰۲۸

همانطور که مطلعید  کشورمان ایران از کمبود شدید اب کشاورزی و راندمان پائین آبیاری سنتی رنج می برد.

روشهای آبیاری نوین عمدتا بر پایه آبیاری تحت فشار قطره ای یا بارانی میباشند و بصورت ریختن آب روی سطح عمل می کنند. مزایای آبیاری قطره ای: یکنواختی توزیع آب در مزرعه و راندمان بالاتر نسبت به روش های ستنی مثل روشهای غرقابی یا کرتی میباشد. متاسفانه آبیای تحت فشار (قطره ای ، بارانی و …) معایب زیادی نیز دارند که خلاصه آن در ذیل آمده است:

1. گران هستند (بخصوص با گران شدن ارز)
2. نیاز به تکنولوژی و دانش فنی و سرمایه گذاری اولیه بالا و نیروی کارگری ماهر دارند.
3. به دلیل ریزبودن نازلها و در معرض هوای آزاد بودن، به سرعت روی نازلها املاح رسوب میکند و لوله ها کیپ میشود.
4. به دلیل ریز بودن نازل ها سوراخ نازل ها به سرعت با آشغال و خاک و .. بسته میشود و لذا نیاز به فیلتر شنی وجود دارد.
5. مصرف برق برای تامین فشار آب وجود دارد.
6. استهلاک و هزینه نگهداری بالاست.
7. به دلیل انجام آبیاری در سطح خاک، تبخیر سطحی از سطح خاک و تجمیع علف هرز پیرامون نازل ها در سطح خاک اتفاق میفتد.
8. به دلیل آبیاری در سطح، ریشه ها در سطح تجمیع پیدا میکنند. و در بادهای شدید درخت واژگون و ریشه کن میشود.
9. راندمان این نوع آبیاری به دلیل تبخیر سطحی و اثر موئینگی از روشهای آبیاری زیرسطحی بسیار پایین تر است.
10. در روش آبیاری تحت فشار امکان استفاده از آبهای خاکستری (آبهای حاصل از تصفیه فاضلاب) وجود ندارد. (وجود املاح و ذرات معلق)

با توجه به معایب فوق الذکر، ایده آبیاری زیرسطحی در بین محققان رشته کشاورزی مورد توجه قرار گرفت در حال حاضر عمده آبیاری زیرسطحی در دنیا بوسیله استفاده از نوعی لوله دریپ دار صورت می گیرد. علیرغم اینکه این نوع آبیاری راندمان بسیار بالایی در حد ۹۵ درصد دارد ولیکن معایب شماره های ۱ و ۲ و ۴ و ۵ و ۶ و ۱۰ فوق الذکر را دارند و بعلاوه ریشه و گل و لای نیز وارد نازل ها میشوند و آنها را مسدود می کنند. اخیرا در ایران روش آبیاری زیرسطحی ثقلی یا کم فشار توسط اینجانب در استان تهران حدود سه سال پیش و چند محقق در شهرستان اناز یزد با موفقیت اجرا شده است.

این روش آبیاری هیچکدام از معایب فوق الذکر را ندارد و بسیار ساده و سهل الوصول است. ولیکن امکان استفاده از آن صرفا در زمینهای مسطح بدون شیب و یا در خطوط هم تراز در زمین های غیر مسطح میباشد و لذا در باغاتی که زمینهای دارای شیب بعضا زیاد میباشند قابلیت اجرا ندارد برای رفع این معضل اینجانب (محمدامین گنجه ای دانش آموخته دکتری مهندسی خاک و پی دانشگاه صنعتی امیرکبیر) برای اولین بار درجهان لوله سیمانی لقمه دار را ابداع و طراحی و سپس سفارش دستگاه ساخت این لوله را دادم. به لطف خداوند و با کوشش بسیار در مورخ ۲۸/۰۹/۱۴۰۰ خط تولید ساخت این لوله برای اولین بار آغاز شد. و به یاری خدواند متعال به زودی با تولید انبوه با قیمت نازل در اختیار علاقمندان قرار خواهد گرفت.

روش اجرای آبیاری زیرسطحی با استفاده از لوله های سیمانی

1. در زمین های فاقد شیب یا دارای شیب خیلی کم و روی خطوط هم تراز
2. ابتدا با استفاده از بیل مکانیکی کانال به عمق ۴۰ تا ۱۰۰ سانتیمتر حفر میشود. عمق کانال بستگی به جنس خاک دارد. در خاک های شنی دارای زهکشی خوب (نفوذپذیر) عمق کانال ۴۰ سانتیمتر حفر میشود تا به دلیل نفوذ سریع آب در عمق خاک آب از دسترس ریشه خارج شود. در خاک های سنگین رسی عمق کانال یک متر حفاری میشود تا ریشه به دنبال آب به عمق زمین نفوذ کند و عمق استقرار ریشه زیاد باشد. در هرصورت عمق کانال نباید از ۴۰ سانتیمتر کمتر باشد تا حداقل ۲۰ سانتیمتر خاک روی لوله را بپوشاند تا تبخیر سطحی اتفاق نیفتد.
3. لوله های سیمانی معمولی کف کانال نصب میشوند و به یکدیگر کاملا چفت و بست میشوند تا خاک داخل لوله ها نشود در صورت وجود سوراخ در محل اتصالات لوله محل آن باید مسدود شود تا خاک مستقیماً وارد لوله نشود.
4. انتهای کانال مسدود میشود و ابتدای کانال به لوله یا مجرای آب متصل میشود.
5. کانال با مخلوط خاک و کود دامی پر میشود.
6. در ورودی مجرای لوله توری ریز بافت دو لایه نصب میشود تا آشغال درشت وارد لوله نشود.
7. آبیاری بصورت ثقلی به میزان لازم در زمان لازم انجام میشود و آب از محل درزهای لوله و محل اتصالات لوله (اتصالات آب بند نیست) و بافت لوله سیمانی به تدریج به زمین وارد میشود و آبیاری انجام میشود.
8. آبیاری در زمین های شیبدار

در این روش از لوله های سیمانی لقمه دار استفاده میگردد. مراحل نصب لوله ها مثل روش قبل است فقط با این تفاوت که در این روش لوله ها بصورت شیبدار با شیب یکنواخت در کانال که بصورت شیبدار موازی سطح زمین که شیبدار است نصب میگردد. برای آبیاری ابتدا آب با دبی بالا وارد لوله میشود وقتی آب به انتهای لوله رسید، شدت جریان آب کم میشود بطوریکه آب بسیار اندکی از انتهای مسیر خارج شود و برای مدتی این جریان کم ادامه خواهد داشت تا آب مورد نیاز به مزرعه وارد شود. توجه برای کنترل آبیاری در این روش انتهای لوله باید باز باشد تا خروج آب از انتهای لوله که موئد وجود آب در سرتاسر لوله است قابل روئت و کنترل باشد.

• در زمینهای تپه ماهوری

آبیاری در این روش هم مثل روش دوم با استفاده از لوله های لقمه دار میسر است فقط باید یک نوار تیپ یا لوله دریپ دار داخل لوله سیمانی لقمه دار عبور دارد تا آبیاری در زمین تپه ماهور بصورت یکنواخت قابل انجام باشد.

معرفی خلاصه آبیاری زیرسطحی

به لطف خداوند با پیگیری های بسیار و صرف هزینه و وقت زیاد برای اولین بار در کشور و جهان، دستگاه تولید لوله سیمانی لقمه دار برای آبیاری زیرسطحی طراحی و ساخته شد. همانطور که قبلا گفته بودم سه سال قبل با استفاده از لوله های سیمانی معمولی، آبیاری زیرسطحی باغ پسته و بادام را انجام دادم که موفقیت بسیار چشمگیری داشت. مصرف آب یک پنجم شد. مزیت این روش شامل موارد زیر است:

1. خشک بودن سطح خاک
2.  عمقی شدن ریشه ها
3. عدم وجود آب در سطح
4. کاهش چشمگیر علف هرز
5. عدم پوسیدگی طوقه درخت
6. به علت عمقی شدن ریشه ها تنش های خشکی و آفتاب سوختگی برگ ها کاهش چشمگیر می یابد. راندمان آبیاری حدودا پنج برابر میشود یعنی با مقدار آب ثابت میتوان پنج برابر زمین را زیر کشت برد در زمینهای بدون شیب، لوله های سیمانی معمولی با حفر کانال بصورت تراز در عمق ۵۰ تا ۱۰۰ سانتیمتری خاک نصب میشوند. برای امکان پذیر شدن آبیاری زیرسطحی در زمینهای شیبدار، لوله های سیمانی لقمه دار طراحی و ساخته شد در این روش آب پشت لقمه ها جمع میشود و به تدریج از منافذ لوله و درز لوله به زمین وارد میشود . ابتدا باید شدت جریان آب زیاد باشد تا آب به سرعت به انتهای خط لوله برسد.  بعد جریان آب کم شود تا بصورت یکنواخت مقدار آب موردنظر به زمین داده شود. و همه درختها بصورت یکنواخت آبیاری شوند. در این روش آبهای دارای املاح بالا و آبهای بازیافت پساب فاضلاب نیز قابلیت استفاده دارند. در آبیاری قطره ای این نوع آبها باعث گرفتگی قطره چکانها میشوند و لذا قابل استفاده نمیباشند. در آبیاری سطحی نیز استفاده از این آبها باعث مخاطرات زیستی میشود و در خیلی از کشورها ممنوع است.

ویژگی منحصر به فرد این محصول:

چنانچه داخل این لوله ها نوار تیپ یا لوله های معمولی آبیاری قطره ای عبور داده شود قابلیت استفاده در زمینهای تپه ماهور و دارای شیب معکوس را نیز دارا میباشد. و توزیع مقدار آب نیز به سهولت یکنواخت میشود. به دلیل عدم وجود تبخیر در زیرسطح، گرفتن قطره چکانها یا نازلها یا اسپرینکلرها نیز منتفی است. و لذا نصب سختی گیر لازم نیست و با نصب یک فیلتر شنی ساده بعلاوه سیستم آبیاری قطره ای، آبیاری زیرسطحی در زمینهای تپه ماهور نیز میسر میگردد. در حال حاضر هر دو محصول بصورت انبوه توسط اینجانب در منطقه ورامین استان تهران در حال تولید و عرضه به بازار است. برای سفارش این دو محصول با اینجانب تماس بگیرید: ۰۹۱۲۱۸۹۹۰۲۸

به خواهر و برادری ملکی به ارث رسید. ملک را فروختند و یک زمین خریدند و قرار شد باهم بسازند. برای تامین سرمایه، قرار بر اخذ وام و پیش فروش بود و در نهایت هرچه ماند تقسیم کنند. شوهرخواهر بر ساخت و ساز نظارت کند و کارهای اداری را هم برادر انجام دهد. در حین ساخت برادر به بهانه های واهی از ورود شوهرخواهر به داخل ملک در حال ساخت ممانعت میکند و بعد هم کار ساخت را نیمه تمام رها میکند و فقط یکی از واحدها را تکمیل میکند و خود ساکن میشود.اختلاف بین طرفین بر سر میزان خرجکرد و میزان دریافتی واحد و سهم الشرکه و تقسیم واحدهای نیمه کاره و … حادث شد. خواهر به دادگاه شکایت کرد و دادگاه من را به عنوان کارشناس تعیین کرد. علیرغم تماس های مکرر برادر برای بازدید همکاری نکرد. یک روز با خواهر و همسرش و وکیلشان به محل ملک رفتیم و با برادر تماس گرفتم و گفتم برای بازدید آمده ام. وی گفت منزل نیستم و امروز نمی­ آیم. خواهر درب را باز کرد و در حال بازدید بودیم که برادر آشفته و پرخاش کنان آمد  که شما به چه حقی وارد ملک من شده اید و توضیح دادم که کارشناس هستم و ایشان شریک مشاعی است و همانطور که شما مالک هستید ایشان هم مالک است و حق استفاده و ورود به ملک را دارد. قانع شد و به اتفاق بازدید کردیم. به دلیل تنش­ هایی که بین خواهر و بردار و شوهرخواهر بود از آنها خواستم که بیرون ملک منتظر باشند تا درگیری بالا نگیرد. و من و وکیل برادر به اتفاق هم از صدر تا ذیل ملک را بازدید کردیم و داخل آپارتمان که برادر ساکن بود را هم دیدیم. و بعد سوار ماشین وکیل شدم و پشت سر ماشین خواهر و همسرش به سمت دادگاه حرکت کردیم. در میانه راه برادر به من زنگ زد که وقتی شما در حال بازدید ملک بودید، شوهر خواهرم داخل انباری آمده و وسایل من را دزدیده است میخواهم با ۱۱۰ تماس بگیرم. گفتم ایشان که وقتی ما بازدید میکردیم بیرون ملک بود. قبول نکرد و مدعی بود که در حین بازدید طبقات، وی به داخل ملک برگشته. کاملاً مشخص بود که در حال دروغ گفتن است و سعی میکند برای شوهرخواهرش پاپوش درست کند. از وی پرسیدم دقیقا چه وسایلی دزدیده است. گفت نمیدانم. گفتم کلید داشته؟ گفت بله. گفتم من داخل ماشین وکیل هستم و آنها هم ماشین جلویی ما هستند. مستقیم به سمت دادگاه میرویم و ماشین را جلوی دوربین جلوی دادگاه متوقف میکنم تا شما هم با ماشین پلیس برسید. تا پلیس ماشین آنها را تفتیش کند و مشخص شود که چه وسایلی دزدیده شده است. همین کار را کردیم و منتظر برادر و پلیس بودیم. کمی صبر کردیم و ولی خبری از برادر نشد.. دادگاه هم تعطیل شد. از خواهر خواستم جلوی دوربین مقابل دادگاه صندوق ماشین را باز کند تا من و وکیل محتویات ماشین را ببینیم و عکس بگیریم. ایشان همکاری کرد و محتویات ماشین را دیدم و عکس گرفتم و هیچ وسیله خاصی هم در ماشین نبود. از ایشان خواستم دو ساعت دیگر در همان محل باشند تا شاید ۱۱۰ برسد. فردا برادر با من تماس گرفتم و اعلام کرد ۱۱۰ با تاخیر بعدازظهر آمده و ماوقع را صورتجلسه کرده. و از من خواست که به کلانتری بروم و شهادت بدهم. به او گفتم چون چیزی ندیده بودم و ماشین را هم که جلوی دوربین خالی کردند و وسیله خاصی نبود عکس و فیلم هم تهیه کرده بودیم و ضمنا فیلم دوربین دادگستری هم موجود است و اگر مایل بودید درخواست بازبینی فیلم دوربین ها را بدهید. درخصوص شهادت اگر کلانتری نیازی به شهادت من داشت برای من ابلاغیه بزنند تا در کلانتری حضور پیدا کنم. کلانتری هم ابلاغ نزدند، بعد من نظریه کارشناسی را تحویل دادگاه دادم و موضوع از نظر من مختومه شد.

مرد ده سال بعد از ازدواج به دلیل مشکل همسرش در باروری از دادگاه مجوز ازدواج مجدد گرفت و ازدواج کرد و صاحب فرزند شد. همسر دوم را در منزل دیگری سکنی داد و به همراه همسر اول در منزل دیگری که به نام خانم اول بود زندگی میکرد. علی الظاهر شرط همسر اول برای اجازه ازدواج آقا صاحب منزل شدن بود. نهایتاً چند سال بعد خانم و آقا تصمیم به جدایی گرفتند. خانم درخواست مهریه و نفقه و اجرت المثل داده بود. مرد اینقدر همسرش را کتک زده بود و دست و پای او را شکسته بود تا زن از مهریه منصرف شود و طلاق بگیرد. حتی خانم را از خانه ای که ششدانگ به نام وی بود بیرون کرده بود. خانم در دادگاه درخواست اجرت المثل ایام تصرف داده بود و دادگاه من را به عنوان کارشناس رسمی برای تعیین این اجرت المثل تعیین کرده بود.

من با خودرو خودم به همراه خانم که با آژانس آمده بود به سمت خانه رفتیم. به خانم گفتم داخل ماشین بماند تا درگیری پیش نیاید. زنگ منزل را زدم و آقا درب منزل آمدند. بعد از معرفی خودم و نشان دادن ابلاغیه دادگاه درخواست بازدید داخل منزل را داشتم که آقا اظهار داشت اگر قرار است که این منزل تحویل این زن شود  چند نفر کشته میشوند!!!. و بعد به سمت خانم رفت و شروع به فحاشی و تهدید کرد. به خانم گفتم فورا سوار ماشین شود و برود تا اتفاقی نیفتد و خودم هم به سمت ماشین رفتم که بروم. ناگهان دیدم مرد با لوله ای از داخل منزل بیرون آمد و به ماشین خانم حمله کرد و شروع به ضربه زدن به بدنه ماشین کرد و بعد درب را باز کرد و خانم را بیرون کشید و با لوله به سر و صورت خانم ضربه میزد. راننده ماشین شوکه شده بود و حرکتی نمیکرد. بالاخره زن سوار ماشین شد و محل را ترک کردند در خیابان اصلی ماشین خانم را دیدم و توقف کردیم. به من گفت دست من شکسته و نیاز به جراحی دارد. قبلا هم این بلا را سر من آورده و این دفعه کوتاه نمی­آیم و شکایت میکنم. و قرار شد به کلانتری برود و با مامور برگردد.

چند روز بعد، من در نظریه ­ام خطاب به دادگاه ماوقع را شرح دادم و شفاهی هم به قاضی توضیح دادم که چه اتفاقی افتاد. قاضی دستور داد باتوجه به شرایط براساس بازدید از بیرون و بدون بازدید داخل منزل، اجرت المثل را تعیین کنم و تحویل دادگاه بدهم. چند روز بعد از بازپرسی با من تماس گرفتند و خواستند به عنوان مطلع و شاهد در بازپرسی حاضر شوم و به سوالات جواب دهم. که من هم این کار را کردم.

مرد بابت شکستن دست خانم، که برای ترمیم نیاز به جراحی و پلاتین پیدا کرده بود، محکوم به پرداخت دیه و زندان شده بود. و وقتی در زندان بود حکم اجرت المثل و تخلیه صادر شد و ملک به راحتی تحویل خانم شد. بدون این که نیازی به کشتن چند نفر باشد!!!

آقا چند روز بعد به من زنگ زد و گفت تو شهادت دروغ داده ای و اصلا در محل نبودی و از تو به جرم شهادت دروغ شکایت خواهم کرد. یا اینقدر عصبانی بود که من را ندیده بود یا خود را به کوچه علی چپ میزد. به هر حال به وی گفتم من چیزی که با چشمان خودم دیدم را به قاضی و بازپرس توضیح دادم و ذره ای دروغ در حرفهایم نبود. تو هم هرکاری که دوست داری انجام بده ولی من شهادتم را پس نمیگیرم. چه خوشت بیاید چه خوشت نیاید.

گفت موضوع من و این خانم در حال تمام شدن بود و شهادت تو باعث شد همه چیز عوض شود. منظورش این بود که اینقدر او را کتک زده بودم که مجبور به بخشش مهریه شود!!!

این را هم اضافه کنم که بعد از ارائه نظریه من، آقا درخواست هیات سه نفره داده بود و قاضی قبول نکرده بود و طبق نظر من رای را صادر کرده بود و بعدا هم حکم قطعی و اجرا شده بود.

مرد تا به حال شکایتی از من نکرده. به نظرم فهمیده که من در صحنه حضور داشتم و شهادت صحیح بوده.